3 werelden, over kunst, cultuur en feestvieren

Een leeg restaurantje in hartje Cáceres maar we mogen alleen aan het minuscule tafeltje in de hoek plaatsnemen.
Waarom? Het antwoord arriveert een half uurtje later in de vorm van een gevarieerd, veelkleurig, artistiekerig gezelschap van een man/vrouw/kind of veertig.
Binnen de kortste keren heerst er zowel in het restaurant als op de binnenplaats een uitbundige feeststemming. Gitaren komen tevoorschijn, kelen worden gesmeerd met wijn en bier, kinderen dompelen zich onder in de vingerverf en enthousiast blaffende honden pikken een graantje mee van de ongelukjes met de overvolle schalen met hapjes.
Wat een feestje! Enthousiast klappen we op de maat van de muziek.
Drie tellen later delen we mee in de rondgaande tapas en wijn.
Waar ze vandaan komen?
Uit Andalucia natuurlijk!

We struinen door een historisch befaamd, maar van ieder leven verstoken stadje ergens in het noordwesten van Spanje. De jeugd en iedereen met een beetje moed of avontuurlijke geest is er allang vertrokken en de achterblijvers hebben hun goede humeur en gevoel voor gastvrijheid in elk geval vandaag aan de wilgen gehangen: op het enige terrasje dat open is doet de camarero of we niet bestaan en kijken de drie overige terrasgangers, duidelijk autochtonen, ons bijna weg.
Het zal ons chorizo wezen, we hebben acht uur in de auto gezeten om hier te komen en blijven lekker zitten.
Het gegrom van de bediening even later beschouwen we gewoon als iets onvertaalbaars en het doodgeslagen bier wijten we aan de weinige klandizie.
Wanneer ’s avonds de romantiek van ons geplande diner in het historisch hotelletje stukloopt op een chagrijnige matrone die luidkeels haar ergernis over haar enige twee klanten, wij dus, in de galmende hal spuit tegenover een collega – haar geaffecteerde Castiliaans is bijzonder vertaalbaar – blazen we wél de aftocht; dan maar een glas aan de bar.
Het is er kaal: een paar tafeltjes, wat barkrukken, veel loze, metaalglanzende ruimte en een schetterende televisie in de hoek aan het plafond. De enige aanwezigen zijn vier bikers die met pullen bier aan de voetbalbuis gekluisterd zitten.
‘Welke elftallen spelen er?’ vraag ik aan een vierkante, met enorme baard en piercings getooide man.
‘Sevilla FC en Real.’ Hij klopt op zijn brede borst. ‘Ik ben van Sevilla!’
‘En wij komen uit Jeréz!’ De magere man naast hem wijst op de twee anderen.
‘Dat is ook toevallig, wij wonen in Málaga,’ gooi ik mijn duit in het zakje.
Vier grote grijnzen.
Todo Andalú!
We worden omhelsd en barkrukken worden voor ons aangeschoven.
Al na het eerste biertje blijk ik een fervent FC Sevilla aanhanger en vijf glazen later zijn we dikke vrienden en zit de feeststemming er, ondanks de onvermijdelijke nederlaag tegen Real, behoorlijk in.

Ze weten hoe ze een feestje moeten bouwen, mijn regiogenoten. En hier thuis in Andalucia helemaal. Zijn er gedurende het hele jaar al overal romerias en fiestas, als de zomer na San Juan losbarst weet je van gekkigheid vaak niet meer naar welke Feria je dit keer weer moet gaan. Is op maandagochtend het vuurwerk in het ene dorp net verstomd, twee dagen later knalt dat van het volgende dorp je om de oren.
Waar dat feestvirus vandaan komt?
Sommigen wijten het aan de combinatie zomerhitte en drank.
Maar volgens de dames en heren etnologen is het te danken aan de mix van culturen hier in Andalucia.
En als ik alleen al luister naar flamenco-muziek, met zijn Joodse, Arabische en zigeunerinvloeden en dat combineer met de oneindige katholieke feestkalender hier ben ik zeer geneigd het met deze deskundigen eens te zijn.
Er zit muziek in de multiculturele samenleving van Andalucia en dat mag gevierd worden.


De plaats waar deze laatste stelling volledig onderschreven en beleefd wordt is Frigiliana. In dit juweeltje onder de beroemde witte dorpen – meerdere malen uitgeroepen tot het mooiste dorp van Andalucia – met zijn kronkelende steegjes, dakterrassen, aljibes en almacenes wordt sinds 2005 elk jaar eind augustus vier dagen lang het Festival Tres Culturas gevierd met kunst, muziek, dans, theater en, om zoveel mogelijk mensen daarmee kennis te laten maken, natuurlijk met een feestje vol lekker eten.

‘Ik pendel alles uit. Als ik iets uit de koelkast haal leg ik altijd mijn hand op het etiket en pendel ik of ik het nog kan eten. Gaat de pendel van links naar rechts dan verdwijnt het in de vuilnisbak.’
Paul de Roos, bijna 87, kunstschilder en vroeger docent aan de kunstacademie van Maastricht, kijkt me aan met een blik van: ik-weet-dat-je-me-niet-gelooft-maar-toch-is-het-echt-waar.
‘En zo heb ik ook uitgependeld waar mijn familie oorspronkelijk vandaan komt. En dat is hier, uit deze streek.’
Al zwervend door Frigiliana ben ik bij El Toko beland, de pop-up galerie van Pauls dochter Prisca, al waar hij  een expositie heeft van zijn recentste werk.
Nu heb ik totaal geen verstand van kunst maar wat Paul maakt vind ik werkelijk schitterend. En helemaal wanneer hij over zijn kunstwerken begint te vertellen.

foto Prisca Sinay

Gaat het ene schilderij over een samurai die onverwachts een nachtje in een herberg moet doorbrengen terwijl daar ook twee schone deernen verblijven – Pauls ondeugende lachje spreekt boekdelen –  bij het volgende werk zitten we plots midden in Afrika .

foto Prisca Sinay

Heb ik aanvankelijk nog het idee dat de liefde in al haar facetten het hoofdthema is van het werk dat hij hier laat zien, naarmate de wereldreis waarop Paul me meeslepend vertellend meeneemt vordert merk ik dat ik me daarin vergis. Natuurlijk, de liefde is een belangrijk onderdeel in zijn schilderijen maar waar het hem werkelijk om gaat is het weergeven van de verschillende culturen en hoe die soms met elkaar verweven lijken.
‘Het gekke is dat, toen ik al deze panelen tegen elkaar legde, er opeens totaal onverwachts een geheel ontstond. De verschillende culturen bleken elkaar totaal niet te bijten, integendeel, ze versterkten elkaar,’ zegt hij, wijzend op een langgerekt werk.

foto Prisca Sinay

Ineens doen de beelden die hij zo prachtig uit zijn penseel en potlood tevoorschijn heeft getoverd me denken aan wat ik hier vandaag op straat heb gezien: de kleding, de manier van lopen, de opmaak, de kleuren, de herkenbaarheid is gewoon verbluffend. En het past inderdaad allemaal bij elkaar.
Paul is het vleesgeworden voorbeeld van cultuurkruisbestuiving.

foto Prisca Sinay

Als hij me aan het eind van de fascinerende rondreis door zijn werk ook nog tussen neus en lippen laat weten dat hij Joods bloed heeft, Rooms-katholiek is opgevoed en helemaal verzot is op Moorse architectuur is voor mij het plaatje helemaal rond.

foto Prisca Sinay

Pendel of niet, waar anders dan in Frigiliana zou deze kunstenaar op zijn plaats zijn?
Nergens toch?

Ik wandel terug naar het Festival dat zich al lang niet meer beperkt tot een katholiek-joods-moors kunst- en cultuurfeestje. De samenleving globaliseert en Tres Culturas eveneens. Naast het feit dat de programmering meer en meer gevuld wordt met

foto Prisca Sinay

Wereldmuziek – fusion op zijn Afrikaans om maar eens wat te noemen -en de kunstroute tijdens het festival  zonder moeite het etiket internationaal kan dragen, stromen busladingen Chinezen, robuuste Russen en aangeschoten noorderlingen door de straten van het dorp en zorgen  stalletjes geleid door hippies en straffe zakenlui ervoor dat zowel de overtuigde veganist als bloeddorstige carnivoor aan zijn of haar trekken komt.

Onderweg terug naar het feestgedruis duikt een mopperend omaatje, bij het zien van de langbenige vreemdeling die langsloopt, schielijk weg achter de veilige blinden van haar huisje en realiseer ik me ineens dat, ondanks dat velen hier nu goede zaken doen en het dorp er sinds de culturele invasie van galerietjes en buitenlanders alleen maar mooier en verzorgder op is geworden, er ook een keerzijde aan het succesverhaal van Frigiliana kleeft.
Alsof het zo moet zijn loop ik op dat moment tegen een minitheatertje aan waar iemand op zeer ludieke wijze à raison van 50 cent – 1 euro voor miljonairs – de passant laat weten dat het voor de oorspronkelijke bewoners niet allemaal zaligmakend is wat er op dit moment hier met Frigiliana gebeurt.

Even is mijn feestgevoel weg. Maar dan word ik door drie kwetterende dames overrompeld en klopt een van hen met haar stofdoek de sombermans uit me.

Via buikdanseressen en Marokkaanse straatmuzikanten bereik ik het hart van het feest weer.

Vier dagen culturele onderdompeling in Frigiliana is een heel bijzondere belevenis waar

jong en oud, alto en chic, feestbeest en bedaarde bejaarde, rijk en niet zo welvarend, Jood, Christen, Islamiet en wat dan ook, samen tijdens een feestje van kunst en cultuur geniet  en waar werelden samenkomen.

Nu dat laatste alleen nog exporteren, het liefst over de gehele wereld, zou Paul de Roos zeggen.

 

El Toko
Calle Rosarico la Juaquin 18
Frigiliana
www.eltoko.com
Geopend:
dinsdag tot en met vrijdag: 11:00 – 18:00
zaterdag: 11:00 – 15:00

Festival Tres Culturas Frigiliana
elk jaar in laatste week van augustus
www.festivalfrigiliana3culturas.com

Dit bericht is geplaatst in Blog. Bookmark de permalink.

3 reacties op 3 werelden, over kunst, cultuur en feestvieren

  1. Ah, hinchas del Sevilla CF. Heb je ¨El Arrebato¨ ook genoemd? Dan benoemen ze je zeker tot socio voor het leven! 😉

  2. Carmen schreef:

    Geweldig weergegeven! En mooie sprekende foto’s .i
    k kan
    niet wachten om mezelf er ook een keer in onder te dompelen.

  3. Pingback: Genomineerden Persprijs & Blogprijs Proef Spanje 2019 – Tapas.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *